УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалангийн санаачилсан Усны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд уул уурхайн ус ашиглалт, усны нөөцийн хамгаалалт, төлбөр, хариуцлага болон иргэдийн оролцоотой холбоотой анхаарал татах зохицуулалтууд тусжээ.
Уул уурхайд газар доорх цэнгэг ус ашиглахыг хориглоно.Ашигт малтмалын хайгуул, олборлолт, боловсруулах үйл ажиллагаанд газар доорх цэнгэг ус ашиглахыг хориглож, баяжуулах үйлдвэрт зөвхөн стандартын дагуу цэвэрлэсэн, дахин ашиглах усыг хэрэглэхээр тусгасан.
Усны нөөцийг стратегийн ач холбогдолтой гэж ангилна.Улсын аюулгүй байдал, хүн амын ус хангамж, уул уурхай, эрчим хүч, хөдөө аж ахуйд чухал усны нөөцийн жагсаалтыг УИХ батална. Усны нөөцийг гадаадын иргэн, хуулийн этгээдэд өмчлүүлэх, эзэмшүүлэхийг хориглохоор тусгасан.
Ус хэтрүүлэн ашиглавал төлбөр шатлан нэмэгдэнэ.Зөвшөөрөгдсөн хэмжээнээс илүү ашигласан усанд шаталсан төлбөр тооцно. Стандартаас хэтэрсэн бохирдолд ус бохирдуулсны нөхөн төлбөрийг 2–5 дахин нэмэгдүүлэхээр тусгажээ.
Гол, нуурын эргээс 100 метрээс доошгүй зайд онцгой хамгаалалтын бүс тогтооно.Энэ бүсэд уул уурхай, үйлдвэрлэл, газар тариалан, ихэнх барилга байгууламжийг хориглоно. Онцгой хамгаалалтын бүсээс гадагш 200 метрээс доошгүй зайд энгийн хамгаалалтын бүс тогтооно.
Усны хомсдолтой бүсэд шинэ зөвшөөрөл олгохыг зогсоож болно.Хуурайшилт, ган, цөлжилтийн үед үйлдвэрлэл болон бусад салбарын ус ашиглалтыг эрэмбэлэн хязгаарлаж, усны хомсдолтой нутагт шинэ зөвшөөрөл олгохыг зогсоох эрх зүйн зохицуулалт тусгасан.
Ус хэмнэсэн иргэн, аж ахуйн нэгжийг урамшуулна.Ус дахин ашиглах, бороо, үерийн ус хуримтлуулахад төлбөрийн хөнгөлөлт, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлнэ. Говь, цөлийн бүсэд хуримтлуулсан усыг шилжүүлэн ашиглавал ус ашигласны төлбөрийг 50 хүртэл хувиар хөнгөлөхөөр тусгасан.
Уурхай хаагдсан ч усны нөөцийг нөхөн сэргээх үүрэгтэй.Ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл дууссан, цуцлагдсан тохиолдолд усан сан байгуулах, газар доорх усыг арвижуулах, нөхөн сэргээх зэрэг үүрэг хүлээлгэнэ.
Усны аудит таван жил тутам хийгдэнэ.Ус ашиглалтын үр ашиг, хаягдал ус, төлбөр болон усны байгууламжийн гүйцэтгэлд таван жил тутам аудит хийж, тайланг мэдээллийн санд бүртгэнэ.
Иргэд ус бохирдуулсан асуудлаар нийтийн эрх ашгийг хамгаалан шүүхэд хандана.Иргэн, хуулийн этгээд, иргэний нийгмийн байгууллага, сум, дүүргийн Засаг даргад ус бохирдуулсан, хомсдуулсан зөрчилтэй холбоотой нийтийн ашиг сонирхлын нэхэмжлэл гаргах эрх олгохоор тусгасан.
Ус ашиглах зөвшөөрлийг 10 хүртэл жилээр олгоно.Зөвшөөрлийг үүргийн биелэлтээс хамаарч тав хүртэл жилээр сунгана. Худаг, цооногийг бүртгэж, цахим паспорт олгохоор тусгасан.
Уг хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны хуралдаанаар дэмжсэн. Харин удахгүй УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцэх юм.
ADVERTISEMENT
